Eind jaren 80 en begin jaren 90 was ik er een paar keer bij voor, tijdens en na de val van de Berlijnse muur. Ik had – op het moment van de val zelf – niet veel oog voor de grote, verplichte emotie. Een hoop DDR-bewoners kochten in West-Berlijn bijvoorbeeld bananen en porno.

Ik herinner me van voor en na dat punt in de geschiedenis de bruinkoolgeur van de DDR, de goths uit Kreuzberg (die van drie kanten door de muur waren omsloten en in 1990 plots in het midden van de stad woonden), de baseballknuppels die in de nieuwe anarchistencafés in het oostdeel achter de toog klaar lagen om zich tegen een volgende aanval van neonazi’s te verdedigen, het chique visrestaurant op de toen nog Oost-Duitse Alexanderplatz (waar je je verplichte hoeveelheid wisselmarken niet op kreeg), de tentoonstelling in een vervallen chemielokaal van rottend voedsel vol maden, de staart van een oorlogsvliegtuig die uit de grond stak in de tuin van de Tacheles-club, een schilderij van Paul Klee, overleven op broodjes falafel.

In de maanden voor de muur met beitel en hamer pal onder hun studio in Kreuzberg tot souvenirs zou verkruimeld worden maakte Einstürzende Neubauten ‘Haus der Lüge’. De Prolog is al raar. Een twijfelende dictator spreekt tot de massa: ‘Meint ihr nicht: wir könnten unterschreiben / auf dass uns ein bis zwei Prozent gehören / und Tausende uns hörig sind’. Na ‘Wir könnten, aber…’ komt er lawaai uit de boxen. Ik bedoel lawaai! Een stellingname wordt overspoeld door chaos. Of door realisme, dat kan ook.

Anekdote twee: in 2006 loop ik in Berlijn voorbij de plek waar net de Palast der Republik is afgebroken. De DDR-cultuurtempel moest weg, de Neubauten hebben er in 2004 nog concerten gegeven toen de meeste asbest er uit was gehaald en alleen een geraamte van het gebouw overbleef. Een keurig in een Karel De Guchtpak zittende man toont me de maquette van wat het Hohenzollernschloss gaat worden dat hier opnieuw in z’n 18e-eeuwse glorie naast de Spreerivier zal komen te staan.

Ik wandel naar Kreuzberg, naar een permanente tentoonstelling over de Berlijnse krakersbeweging. Hier dezelfde professionele maquettes en meticuleuze documentatiedrang, en ergens op een tv’tje oude Neubautenbeelden. Het concertfragment dat me aan de grond nagelt – het lef, de overtuiging, de hongerwinter die alsnog is overleefd – is de song ‘Einsame Wölfin’. Het jaar is 1980, de Berlijnse punkclub heet SO 36. De club werd in die dagen gerund door Turken, die aan het woord komen: ‘Die job in de culturele sector was een hele vooruitgang voor ons, behalve als de Neubauten speelden, op die momenten was het alsof we opnieuw in de fabriek werkten.’ Hilariteit alom. Wat een geschiedenis!

Hoe mijn favoriete levende oosterburen hier in de media doorheen de jaren begroet werden? In een recensie uit Humo van ‘Zeichnungen des Patiënten O.T.’ van 1984 komen werklieden de centrale verwarming van de journalist ‘niet bepaald zachtzinnig, niet bepaald geruisloos’ behandelen. De man stopt hen een Black and Decker in handen en bezorgt hen een optreden bij autokerkhof Willy Derijke, niet zonder toe te geven dat het geniale idee afkomstig is van Einstürzende Neubauten.

Tijden veranderen: 23 jaar later moet in datzelfde medium in verband met ‘Alles wieder offen’ zelfs de truc met de vorige plaat die beter is worden bovengehaald: ‘Het fabelachtige niveau van voorganger ‘Perpetuum Mobile’ wordt nét niet gehaald’. En het wordt nóg lyrischer: ‘De manier waarop Blixa Bargeld hier de taal van Heine & Heino bezigt geeft ons zin om sofort naar Keulen te emigreren en voortaan als Wolfgang door het leven te gaan’. Vooral die sofort is goed. Ook Heino is uiteraard uitstekend gevonden.

‘Als de Neubauten hier ophouden is dat voor mij al lang goed, als ze nog een bisnummer hebben zitten: nog beter’, ging ik een paar maanden geleden schrijven, maar toen las ik op neubauten.org dat het bisnummer in 2014 begint bij ons, In Flanders Fields: ‘Die Premiere mit einem speziell konzipierten Konzert findet am 8.11.2014 in Diksmuide, Belgien statt.’ Tickets gekocht? Tickets gekocht. Uitverkocht? Uitverkocht.

Omdat het om een Wereldoorlog I-herdenking gaat, krijgt iedereen die de grap ‘Sie sind wieder da!’ bovenhaalt een GAS-boete. En terecht, want die ‘wieder’ sloeg op de tweede wereldoorlog.

De vanuit een souterrain opgenomen video bij het fenomenale ‘Ich warte’ is van de hand van Ans Volkers.