5 Percenters

 

image

De fantastische rapper Rakim was de eerste die de hersencellen van de jonge rappers in the hood remixte met teksten die bol staan van wijsheden van de 5 percenters, een Nation Of Islam-beweging die later nog veel rappers, en niet de minste, in haar greep zou hebben.

De theorie wordt bijvoorbeeld samengevat in de inleiding van Wu-Tang Clans ‘Wu-Tang forever’: 100 % van de zwarten werden met de slavenschepen naar Amerika gevoerd. 5% ervan zijn verlichte Five Percenters (de Poor Righteous Teachers) die niet geloven in een bovennatuurlijke god, maar wel in de Allah die in elke zwarte man zit. 85% zijn mensen zonder kennis: het zwarte proletariaat. De andere 10% zijn de bloedzuigers van de armen, die hun kennis en kracht gebruiken als duivels, om de massa uit te buiten; ik moet nu aan Puff Daddy en Dr. Alban denken. Oké, ernstig! Heeft deze theorie iets met de Taliban of de Salafisten te maken? Nee.

De Wu revolution-intro bevat wel een pijnlijke uitschuiver: ‘At one time it was told to me / That man came from monkeys, ha ha ha / That we were swinging from trees / I hardly can believe that unless / I’m dumb, deaf and blind’. Het is met aan de zekerheid grenzende waarschijnlijkheid geen weerlegging van zowat het meest voorkomende misverstand over Darwins evolutietheorie – namelijk dat mensen zouden afstammen van apen, en niet, zoals de wetenschapper wél opperde, dat we met de apen een gemeenschappelijke voorouder gemeen hebben. Nee, de Darwintheorie is wel degelijk in strijd met de bizarre scheppingsleer van de 5 percenters.

 

 
 

 

De rapper Rakim maakt in 1997 – da’s lang ná zijn jaren 80-hoogdagen – de plaat ‘The 18th letter’. De ‘R’ van Rakim dus.

De 5 Percenters hebben een eigen alfabet. Het staat op Wikipedia en is op een kwartiertje geblokt. A staat voor Allah: een acroniem van arm, leg, leg, arm, head. Wu-Tang Clan heeft het heel vaak over de Asiattic Blackman: Asia is het lichaam, attic de geest, black de dominante kracht, en man de hogere intelligentie. B is Be of Born: Bestaan. Geboren worden is intreden tot de gedachten van de Nation of Islam. C = Cee of See: zien in de betekenis van psychologisch inzicht hebben en begrijpen. Creepy? Un poco. Eigenlijk Aleister Crowley’s tarotkaartenboek ma non troppo.

Dus: de ongelooflijk goeie rapper Rakim gaat in de leer bij ene Elijah Muhammad en wordt het gedroomde propagandavehikel van een bizarre revolutionaire beweging.

Geloof ik iets van de 5-85-10-verdeelsleutel van Nation Of Islam? Nee, maar de theorie heeft wel als een spook door de Amerikaanse getto’s gewaard. De wereld is nog lang niet om zeep, maar er gebeuren wel rare dingen rondom ons.

Ik leg het langs een omweg uit. Een van mijn favoriete plekken in Brussel is metrohalte Tomberg. De kunstenaar Guy Rombouts beeldt er ondergronds op geëmailleerde tegels zijn eigen cryptische AZart-alfabet uit (naar hasard: toeval). Elke letter staat voor een lijn met een bepaalde vorm: A is Angulair (rechte lijnstukken verbonden door onregelmatige hoeken), B Barensteel (euh?), C is Curve (een cirkelboog). Rombouts is een systeembouwer van wie ik vermoed dat hij weet dat iedere poging om volledig greep te willen krijgen op een oneindig versplinterd bestaan waanzin is.

image

image

Ik heb in Antwerpen ooit een waanwetenschapper ontmoet die dat niet wist. Valianth Iras Claro (ik verzin niks) is er zeker van dat in het paradijs de hartstaal Nederlands werd gesproken. Als we dat oorspronkelijke Nederlands leren spreken, ontstaat er een collectief bewustzijn, weet hij, want de hoogste wijsheid zit syntactisch verborgen in de Vlaamse taal, die als ABstracte Tempelierstaal de krachtigste taal ter wereld is. Zijn inzichten zijn voor ons in een eigenaardig Kwak- en Boemeltaaltje neergeschreven ter kharmische bevrijding. Ook hij heeft een alfabet gemaakt, één met verborgen en verboden letters. A is behalve Al en Allah ook A-deel of adel, B bedelen of B-deel, C is de connectie, die ons van de onderdrukkende taalmatrix moet verlossen (‘Bevrijd het woord uit de geheimnisch’).

Valianths theorie houdt gelijke tred met die van de Nederlandse professor Willem Hietbrink, die ervan overtuigd is dat het Nederlands de oer- of moedertaal van alle talen is. Ik trek een suikerbiertje open en kijk nog eens naar zijn optreden in de talkshow van André van Duin.

 

 

Eurohop

 

Begin 2012. Ik weet niet dat het week van eigen kweek is bij Stubru en evenmin dat de krant De Standaard voor een relletje zorgt met de kop ‘Vlaamse hiphop, niet goed genoeg?’ als ik een eenvoudige maaltijd (en extra’s om in te vriezen) sta te koken en ‘Herinner mij’ van Safi en Spreej opnieuw en opnieuw en opnieuw wordt aangevraagd.

Na een Tiens! en een Damn! denk ik in een zeer korte, bijna-revolutionaire bui: ‘Zouden het deze mannen zijn die het behang met één welgemeende snok van de muur naar beneden trekken, of is dit gewoon de stoptrein tussen Gent (Spreej) en Mechelen (Safi), in redelijk beeld (Youtube, er werd in sneltempo tot 100.000 geteld) en in goeie klank (Stop de persen! Vlaamse hiphop, voor een keer niet uit de grootstad Izzehem, en toch zomaar op de fileradio!)?

 

 

Zomer 2013. ‘Ik lig niet aan de zee, nee / ik ben aan ’t knokke / zodat de kust veilig is voor mijn kinderen’: Safi en Spreej betrekken een stilaan riante woning in het grensgebied tussen Stubru en MNM, maken poppy hiphop met een licht undergroundbovenlaagje, kennen en relativeren zichzelf (in een interview verschillen ze al schertsend van mening over welke boy band uit hun jeugd de beste is: ‘N Sync of Backstreet Boys), maken bijna-hit na bijna-hit en zijn de eerste Vlamingen die kans maken om ooit concurrentie te worden voor ’t Hof van Commerce, met voorsprong de beste Beastie Boys van België.

Ik ben iemand die de Vlaamse rapscene (die tegenwoordig Eigen Makelij heet) mondjesmaat en van ver waarneemt, en doorgaans vind ik dat ze niet hoger reikt dan de enkels van het Nederlandse equivalent (Typhoon, Opgezwolle, De Jeugd, Osdorp Posse…), en door Safi en Spreej hooguit zal worden opgetild tot aan het scheenbeen van deze snel te verlaten metafoor.

En dan moeten we de Duitse en de Franse grens nog over.

Eerst de kerels met goeie schoolrapporten.

Parijs samplet Serge Gainsbourgs ‘Bonnie and Clyde’:
 

 

Berlijn samplet Dmtri Sjostakovitsj’ 7e symfonie:
 

 

Op slag van rust 1-0 voor Frankrijk. Doelpunt van Solaar. De tweede helft is een pak grimmiger. De gelijkmaker van Duitsland staat op naam van Haftbefehl, de spits van Offenbach. Een pletwals, een bruut, een wilde, een barbaar, een gevaarlijke gek, een ongeletterde, een kannibaal. Allemaal waar. Maar wel 1-1.

 

 

 

 

De tekst van het Haftbefehl-refrein? ‘Cho, woher kommt der Benz, von wo? / Woher kommt das Geld, von wo?’. Ik denk dat de Mercedes uit de winkel komt, en het geld van voltijds zwartwerk.

Nog een spotify-playlist erbıj? Nog een spotify-playlist erbıj:
 

 

‘No Future Part Three: Escape From No Future’

 

Er zijn veel stars and stripes te zien. Besneeuwde bossen ook. Proper gewassen twintigers met legerjassen. De sfeer van een oude Amerikaanse oorlog of revolutie hangt over de videoclip. Een mooi meisje ligt in de sneeuw en houdt een 20e-eeuwse cassettespeler tegen haar oor. De jonge vrouw lijkt vooral vast te willen houden aan idealen van vroeger: ze bakt mogelijk haar eigen brood, leest Walt Whitman voor het slapengaan en zou, als dat enigszins kon, nog met telefoonkaarten bellen en een fax sturen.

Uit de speakertjes van de cassettespeler komt een 19e-eeuwse preek: ‘I will be as harsh as truth, and as uncompromising as justice. On this subject, I do not wish to think, or to speak, or write, with moderation. I am in earnest. I will not equivocate. I will not excuse. I will not retreat a single inch. AND I WILL BE HEARD.’

Het blijkt een stuk uit een redevoering van William Lloyd Garrison (1805-1879). Over welke denkbeelden die man niet wenste te matigen? Welke zaak hij zo ernstig opvatte? Waar hij niet omheen wilde draaien? Wie hij nooit zou ontzien? Uit welk standpunt hij in geen 100 jaar ging terugkrabbelen en rond welk thema hij ABSOLUUT GEHOORD WILDE WORDEN? Afschaffing van de slavernij! Garrison was absolutionist. Hij was niet tot een compromis bereid. Fuck desnoods de grondwet, dacht hij. Slavernij was voor de man niks onvermijdelijks, het diende gewoon afgeschaft.

Dus de punkers van het beestig goeie, uit het New Jersey van Tony Soprano en Bruce Springsteen afkomstige Titus Andronicus willen opnieuw duidelijkheid en/of een politiek project, ben ik eerst geneigd te denken, maar nee, verwacht in de song ‘A more perfect union’ van de tweede plaat ‘The monitor’ geen Yes we can.

Titus Andronicus schuwt de grote metaforen niet, laat zelfs ergens überpresident Abraham Lincoln aan het woord, en een paar veldslagen uit de secessieoorlog komen ter sprake, maar wat dat met het nogal persoonlijke, soms pijnlijk eerlijke verhaal van zanger Patrick Stickles te maken heeft, is mij nog altijd niet helemaal duidelijk. Stickles heeft het over binnenrijden op een ezel en buitengereden worden op een brancard. Hij bezingt de goedkope Fung Wah-lange afstandsbus die hij als student al nam. Het gaat over verhuizen van New Jersey naar Boston. Ik denk dat Stickles met die brancard van daarnet zijn vrees uit dat hij zich in de grote stad dood gaat drinken. Er wordt ook terloops een ode gebracht aan Billy Braggs ‘A new England’ én aan ‘Born to run’ van Bruce Springsteen als Stickles zingt: ‘I never wanted to change the world, but I’m looking for a new New Jersey / ‘Cause tramps like us, baby, we were born to die’.

 

 

In ‘The Battle of Hampton Roads’ – afsluiter van de cd ‘The monitor’ – keert Stickles geslagen terug naar New Jersey. Het laatste beetje zelfvertrouwen is in Boston achtergebleven: ‘Half the time I open my mouth to speak it’s to repeat something that I’ve heard on tv / and I’ve destroyed everything that wouldn’t make me more like Bruce Springsteen’.

Er is de fundamentele eerlijkheid van ‘My hand and a napkin when I’m looking for sex / and that’s no one to talk to when feeling depressed’.

Er is ook de typische Titusgrap met de parafrase op andere songteksten. Bob Dylan zong ooit: ‘I’m going back to New York city / I do believe I’ve had enough’. Dat wordt hier keiharde zelfspot: ‘So I’m going back to New Jersey / I do believe they’ve had enough of me’.

Hét Titus-moment is voor mij vandaag het einde van de video van ‘No Future Part Three: Escape From No Future’. Immer herhaalde tekst: ‘You will always be a loser’. Als dat refrein tot ontploffing komt, en het publiek er een feestje van maakt, denk ik: deze groep is veel meer een Bruce Springsteen & The E Street Band voor deze tijd dan het sympathieke maar weinig originele The Gaslight Anthem ooit zal zijn.