Amen, Brother

 
Er zijn slechter muziekjaren aan te stippen dan 1969. The Beatles maken ‘Abbey road’, de Stones ‘Let it bleed’. The Stooges debuteren met ‘The Stooges’, Nick Drake met ‘Five leaves left’, Led Zeppelin zelfs met Zep I én II. Skip Spences ‘Oar’, Sun Ra’s ‘Atlantis’, Captain Beefhearts ‘Trout mask replica’ en Moondogs ‘Moondog’ zijn tot vandaag gewaardeerde cultplaten. The Flying Burrito Brothers, Leonard Cohen, Serge Gainsbourg, Johnny Cash, Scott Walker en Fairport Convention maken geen afleggertjes. Een persoonlijke favoriet is ‘I Got Dem Ol’ Kozmic Blues Again Mama!’ van Janis Joplin: weinig gitaren, veel blazers, Joplin zelf in topvorm, ‘Kozmik blues’ al Portishead 25 jaar voor ‘Dummy’, ‘Little girl blue’ nóg mooier.

En toch is de allerbelangrijkste plaat van 1969 een b-kant van The Winstons. De song heet ‘Amen, brother’. Het is een cover. Het is een soulsong die naar verluidt in een mum van tijd in mekaar is gezet en die klinkt zoals er in 1969 wel meer soulsongs klinken.

Niemand let in de jaren die volgen op ‘Amen, brother’, tot midden jaren 80 verzamelplaten vol breaks beginnen te verschijnen, hebbedingen waarvoor producers en dj’s naar de juiste winkels afzakken. Eén van die breaks is een drumsolo van 6(!) seconden uit ‘Amen, brother’ van The Winstons. In een loop klinkt die break een minuut lang zo:
 

 

In drie verschillende snelheden horen we dit:
 

 

Beste commentaar erbij: ‘Every song by The Prodigy in a nutshell’.

De vertraagde versie klinkt heel 1988, moment waarop N.W.A., 3d Bass en Mantronix ermee aan de haal gaan en de hiphoptanker van koers doen veranderen. De versnelde versie kennen we sinds 1994, het begin van jungle (dat later drum’n’bass wordt), jaar ook waarvan ik me herinner dat nu volgende ‘Amen break’-tune heel vaak heeft staan roepen: ‘Dans op mij’
 

 

Jungle leunt als genre heel hard op de Amen-solo. Iemand zei over de break: ‘The junglist equivalent of instant noodles’. Omdat samplers complexer worden en snare, bas, hi-hat en cimbaal als kleine deeltjes kunnen worden gebruikt, ontstaat na een tijd een soort ‘Amen break’-fetisjisme. Zie: de soms zéér ondansbare muziek van Squarepusher, Dillinja en Vele Anderen. Hier passeren een twintigtal van die rakkers in 7 minuten. Ze moeten niet gekend zijn voor het examen.
 

 

Ondertussen weten we dat het – niet alleen in het breakcore-genre – nooit zal stoppen met die ‘Amen break’: Amy Winehouses ‘You know I’m no good’ begint ermee, en elke aflevering van ‘Futurama’ van Matt Groening ook. Iemand van Chase and Status geeft toe: ‘I don’t even know if the music would exist without it’. Iemand anders uit eenzelfde uitzending van de BBC radio: ‘It was used in a million and one tunes and it’s gonna be used in a million and one other tunes.’

De lijst is inderdaad eindeloos. Ik heb uit onderstaande playlist bijvoorbeeld werk van Slipknot, Apollo 440, Snow, Rammstein en David Bowies drum’n’bassjaren weggelaten. Ik probeer het hier een beetje netjes te houden.

De zwarte drummer van The Winstons heet overigens Gregory C. Coleman. Hij is niet gestorven in een villa met zwembad. Lees: hij heeft aan de ‘Amen break’ geen dollarcent verdiend.
image
Een Amen break-playlist, dus. In de eerste song moet u vooral letten op 1’26”-1’32”. Dat is de break uit 1969. De tweede song is van 1988. Daarna naderen we steeds meer het ‘nu’.

 

 

5 Percenters

 

image

De fantastische rapper Rakim was de eerste die de hersencellen van de jonge rappers in the hood remixte met teksten die bol staan van wijsheden van de 5 percenters, een Nation Of Islam-beweging die later nog veel rappers, en niet de minste, in haar greep zou hebben.

De theorie wordt bijvoorbeeld samengevat in de inleiding van Wu-Tang Clans ‘Wu-Tang forever’: 100 % van de zwarten werden met de slavenschepen naar Amerika gevoerd. 5% ervan zijn verlichte Five Percenters (de Poor Righteous Teachers) die niet geloven in een bovennatuurlijke god, maar wel in de Allah die in elke zwarte man zit. 85% zijn mensen zonder kennis: het zwarte proletariaat. De andere 10% zijn de bloedzuigers van de armen, die hun kennis en kracht gebruiken als duivels, om de massa uit te buiten; ik moet nu aan Puff Daddy en Dr. Alban denken. Oké, ernstig! Heeft deze theorie iets met de Taliban of de Salafisten te maken? Nee.

De Wu revolution-intro bevat wel een pijnlijke uitschuiver: ‘At one time it was told to me / That man came from monkeys, ha ha ha / That we were swinging from trees / I hardly can believe that unless / I’m dumb, deaf and blind’. Het is met aan de zekerheid grenzende waarschijnlijkheid geen weerlegging van zowat het meest voorkomende misverstand over Darwins evolutietheorie – namelijk dat mensen zouden afstammen van apen, en niet, zoals de wetenschapper wél opperde, dat we met de apen een gemeenschappelijke voorouder gemeen hebben. Nee, de Darwintheorie is wel degelijk in strijd met de bizarre scheppingsleer van de 5 percenters.

 

 
 

 

De rapper Rakim maakt in 1997 – da’s lang ná zijn jaren 80-hoogdagen – de plaat ‘The 18th letter’. De ‘R’ van Rakim dus.

De 5 Percenters hebben een eigen alfabet. Het staat op Wikipedia en is op een kwartiertje geblokt. A staat voor Allah: een acroniem van arm, leg, leg, arm, head. Wu-Tang Clan heeft het heel vaak over de Asiattic Blackman: Asia is het lichaam, attic de geest, black de dominante kracht, en man de hogere intelligentie. B is Be of Born: Bestaan. Geboren worden is intreden tot de gedachten van de Nation of Islam. C = Cee of See: zien in de betekenis van psychologisch inzicht hebben en begrijpen. Creepy? Un poco. Eigenlijk Aleister Crowley’s tarotkaartenboek ma non troppo.

Dus: de ongelooflijk goeie rapper Rakim gaat in de leer bij ene Elijah Muhammad en wordt het gedroomde propagandavehikel van een bizarre revolutionaire beweging.

Geloof ik iets van de 5-85-10-verdeelsleutel van Nation Of Islam? Nee, maar de theorie heeft wel als een spook door de Amerikaanse getto’s gewaard. De wereld is nog lang niet om zeep, maar er gebeuren wel rare dingen rondom ons.

Ik leg het langs een omweg uit. Een van mijn favoriete plekken in Brussel is metrohalte Tomberg. De kunstenaar Guy Rombouts beeldt er ondergronds op geëmailleerde tegels zijn eigen cryptische AZart-alfabet uit (naar hasard: toeval). Elke letter staat voor een lijn met een bepaalde vorm: A is Angulair (rechte lijnstukken verbonden door onregelmatige hoeken), B Barensteel (euh?), C is Curve (een cirkelboog). Rombouts is een systeembouwer van wie ik vermoed dat hij weet dat iedere poging om volledig greep te willen krijgen op een oneindig versplinterd bestaan waanzin is.

image

image

Ik heb in Antwerpen ooit een waanwetenschapper ontmoet die dat niet wist. Valianth Iras Claro (ik verzin niks) is er zeker van dat in het paradijs de hartstaal Nederlands werd gesproken. Als we dat oorspronkelijke Nederlands leren spreken, ontstaat er een collectief bewustzijn, weet hij, want de hoogste wijsheid zit syntactisch verborgen in de Vlaamse taal, die als ABstracte Tempelierstaal de krachtigste taal ter wereld is. Zijn inzichten zijn voor ons in een eigenaardig Kwak- en Boemeltaaltje neergeschreven ter kharmische bevrijding. Ook hij heeft een alfabet gemaakt, één met verborgen en verboden letters. A is behalve Al en Allah ook A-deel of adel, B bedelen of B-deel, C is de connectie, die ons van de onderdrukkende taalmatrix moet verlossen (‘Bevrijd het woord uit de geheimnisch’).

Valianths theorie houdt gelijke tred met die van de Nederlandse professor Willem Hietbrink, die ervan overtuigd is dat het Nederlands de oer- of moedertaal van alle talen is. Ik trek een suikerbiertje open en kijk nog eens naar zijn optreden in de talkshow van André van Duin.

 

 

Eurohop

 

Begin 2012. Ik weet niet dat het week van eigen kweek is bij Stubru en evenmin dat de krant De Standaard voor een relletje zorgt met de kop ‘Vlaamse hiphop, niet goed genoeg?’ als ik een eenvoudige maaltijd (en extra’s om in te vriezen) sta te koken en ‘Herinner mij’ van Safi en Spreej opnieuw en opnieuw en opnieuw wordt aangevraagd.

Na een Tiens! en een Damn! denk ik in een zeer korte, bijna-revolutionaire bui: ‘Zouden het deze mannen zijn die het behang met één welgemeende snok van de muur naar beneden trekken, of is dit gewoon de stoptrein tussen Gent (Spreej) en Mechelen (Safi), in redelijk beeld (Youtube, er werd in sneltempo tot 100.000 geteld) en in goeie klank (Stop de persen! Vlaamse hiphop, voor een keer niet uit de grootstad Izzehem, en toch zomaar op de fileradio!)?

 

 

Zomer 2013. ‘Ik lig niet aan de zee, nee / ik ben aan ’t knokke / zodat de kust veilig is voor mijn kinderen’: Safi en Spreej betrekken een stilaan riante woning in het grensgebied tussen Stubru en MNM, maken poppy hiphop met een licht undergroundbovenlaagje, kennen en relativeren zichzelf (in een interview verschillen ze al schertsend van mening over welke boy band uit hun jeugd de beste is: ‘N Sync of Backstreet Boys), maken bijna-hit na bijna-hit en zijn de eerste Vlamingen die kans maken om ooit concurrentie te worden voor ’t Hof van Commerce, met voorsprong de beste Beastie Boys van België.

Ik ben iemand die de Vlaamse rapscene (die tegenwoordig Eigen Makelij heet) mondjesmaat en van ver waarneemt, en doorgaans vind ik dat ze niet hoger reikt dan de enkels van het Nederlandse equivalent (Typhoon, Opgezwolle, De Jeugd, Osdorp Posse…), en door Safi en Spreej hooguit zal worden opgetild tot aan het scheenbeen van deze snel te verlaten metafoor.

En dan moeten we de Duitse en de Franse grens nog over.

Eerst de kerels met goeie schoolrapporten.

Parijs samplet Serge Gainsbourgs ‘Bonnie and Clyde’:
 

 

Berlijn samplet Dmtri Sjostakovitsj’ 7e symfonie:
 

 

Op slag van rust 1-0 voor Frankrijk. Doelpunt van Solaar. De tweede helft is een pak grimmiger. De gelijkmaker van Duitsland staat op naam van Haftbefehl, de spits van Offenbach. Een pletwals, een bruut, een wilde, een barbaar, een gevaarlijke gek, een ongeletterde, een kannibaal. Allemaal waar. Maar wel 1-1.

 

 

 

 

De tekst van het Haftbefehl-refrein? ‘Cho, woher kommt der Benz, von wo? / Woher kommt das Geld, von wo?’. Ik denk dat de Mercedes uit de winkel komt, en het geld van voltijds zwartwerk.

Nog een spotify-playlist erbıj? Nog een spotify-playlist erbıj: