Er zijn slechter muziekjaren aan te stippen dan 1969. The Beatles maken ‘Abbey road’, de Stones ‘Let it bleed’. The Stooges debuteren met ‘The Stooges’, Nick Drake met ‘Five leaves left’, Led Zeppelin zelfs met Zep I én II. Skip Spences ‘Oar’, Sun Ra’s ‘Atlantis’, Captain Beefhearts ‘Trout mask replica’ en Moondogs ‘Moondog’ zijn tot vandaag gewaardeerde cultplaten. The Flying Burrito Brothers, Leonard Cohen, Serge Gainsbourg, Johnny Cash, Scott Walker en Fairport Convention maken geen afleggertjes. Een persoonlijke favoriet is ‘I Got Dem Ol’ Kozmic Blues Again Mama!’ van Janis Joplin: weinig gitaren, veel blazers, Joplin zelf in topvorm, ‘Kozmik blues’ al Portishead 25 jaar voor ‘Dummy’, ‘Little girl blue’ nóg mooier.

En toch is de allerbelangrijkste plaat van 1969 een b-kant van The Winstons. De song heet ‘Amen, brother’. Het is een cover. Het is een soulsong die naar verluidt in een mum van tijd in mekaar is gezet en die klinkt zoals er in 1969 wel meer soulsongs klinken.

Niemand let in de jaren die volgen op ‘Amen, brother’, tot midden jaren 80 verzamelplaten vol breaks beginnen te verschijnen, hebbedingen waarvoor producers en dj’s naar de juiste winkels afzakken. Eén van die breaks is een drumsolo van 6(!) seconden uit ‘Amen, brother’ van The Winstons. In een loop klinkt die break een minuut lang zo:
 

In drie verschillende snelheden horen we dit:
 

Beste commentaar erbij: ‘Every song by The Prodigy in a nutshell’.

De vertraagde versie klinkt heel 1988, moment waarop N.W.A., 3d Bass en Mantronix ermee aan de haal gaan en de hiphoptanker van koers doen veranderen. De versnelde versie kennen we sinds 1994, het begin van jungle (dat later drum’n’bass wordt), jaar ook waarvan ik me herinner dat nu volgende ‘Amen break’-tune heel vaak heeft staan roepen: ‘Dans op mij’
 

Jungle leunt als genre heel hard op de Amen-solo. Iemand zei over de break: ‘The junglist equivalent of instant noodles’. Omdat samplers complexer worden en snare, bas, hi-hat en cimbaal als kleine deeltjes kunnen worden gebruikt, ontstaat na een tijd een soort ‘Amen break’-fetisjisme. Zie: de soms zéér ondansbare muziek van Squarepusher, Dillinja en Vele Anderen. Hier passeren een twintigtal van die rakkers in 7 minuten. Ze moeten niet gekend zijn voor het examen.
 

Ondertussen weten we dat het – niet alleen in het breakcore-genre – nooit zal stoppen met die ‘Amen break’: Amy Winehouses ‘You know I’m no good’ begint ermee, en elke aflevering van ‘Futurama’ van Matt Groening ook. Iemand van Chase and Status geeft toe: ‘I don’t even know if the music would exist without it’. Iemand anders uit eenzelfde uitzending van de BBC radio: ‘It was used in a million and one tunes and it’s gonna be used in a million and one other tunes.’

De lijst is inderdaad eindeloos. Ik heb uit onderstaande playlist bijvoorbeeld werk van Slipknot, Apollo 440, Snow, Rammstein en David Bowies drum’n’bassjaren weggelaten. Ik probeer het hier een beetje netjes te houden.

De zwarte drummer van The Winstons heet overigens Gregory C. Coleman. Hij is niet gestorven in een villa met zwembad. Lees: hij heeft aan de ‘Amen break’ geen dollarcent verdiend.

Een Amen break-playlist, dus. In de eerste song moet u vooral letten op 1’26”-1’32”. Dat is de break uit 1969. De tweede song is van 1988. Daarna naderen we steeds meer het ‘nu’.