Sparklehorse
‘Vivadixiesubmarine
transmissionplot’
1995
 

Als Mark Linkous in 1995 via ‘Vivadixiesubmarinetransmissionplot’ voor het eerst succes krijgt met Sparklehorse, combineert hij in een Londense hotelkamer valium met antidepressiva en alcohol. Hij zakt door zijn benen en blijft 14 uur lang opgevouwen op de grond liggen. Een dag voor hij uit het ziekenhuis mag, ziet hij zijn eerste film in maanden: ‘Dead man walking’. Hij gelooft in slecht karma.

In de catacomben van Vorst Nationaal interview ik Linkous in 1997, een paar uur voor hij in het voorprogramma van Radiohead optreedt. Hij vertelt over een gewonde valk, die hij tijdens een motorrit vond. Het beest keek hem zo indringend aan dat hij er niet naar durfde te kijken. Hij bracht de vogel naar het asiel, en belde later om te horen of-ie het had gered; ja dus.

Linkous zei ook: ‘Ik heb eens een hond doodgeschoten die moest worden afgemaakt – dacht ik toen. Ik heb er veel wroeging over gehad. Ik voorvoelde zelfs dat me daarom iets ergs zou overkomen. Te veel slecht karma. Ik denk dat ik mijn ongeluk aan die hond te danken heb. Het zit in de familie. In de week van mijn ongeval is mijn grootmoeder elke nacht wakker geworden. Ze belde elke nacht mijn vader op. Er is iets met een van de kinderen, zei ze. Ze wist het gewoon.’

Ik luister naar de song ‘I shot a dog’: ‘All these deeds of mine / They snook up behind / I shot a dog that didn’t need shooting’. Tweede couplet: ‘I tried to be kind / I saved a bird one time but / I shot a dog that didn’t need shooting’.

Ook ik was er ooit van overtuigd dat ergens dwalende, voorbestemmende krachten aan het werk zijn, die ons doen oogsten wat we ooit zaaiden, of we die krachten nu karma noemen of iets anders. Vandaag geloof ik er steeds minder van. De ogen van een roofvogel zijn bijvoorbeeld het belangrijkste hulpmiddel om een prooi op te sporen, en roofvogels hebben waarschijnlijk de allerbeste ogen van alle dieren. Als zo’n valk op de grond smakt, is hij even hulpeloos als de door bemanningsleden van een schip gevangen en op het dek rondhuppelende albatros uit het gedicht van Baudelaire. De albatros van de dichter heeft vleugels die ‘als werkloze riemen langs de romp hangen’. De door Linkous gevonden valk heeft ook ogen die werkloos zijn geworden. Uit die ogen komt niks welwillends. Akelig is het juiste woord.

En Linkous’ grootmoeder! Is zij het die aan het eind van ‘Spirit ditch’ aan de telefoon vertelt over een droom die ze had waarin Linkous op z’n zevende van een heuvel viel en gewond raakte? Die telefoonstem spookt op waarlijk sublieme manier door de song, maar misschien was de grootmoeder altíjd ongerust. Of was ze het met reden: de vrouw heeft Mark Linkous opgevoed. Linkous kon ook in de periode voor Sparklehorse moeilijk van de drugs blijven. Wie weet herinnerde grootmoeder zich de tijd waarin de jonge Mark een keer een hele fles hoestsiroop heeft opgedronken.

Maar dé reden waarom ik het bullshit vind dat er clairvoyante oma’s en spokende hondenlijken bij betrokken worden, is: er zal in 1995 wel iemand aan Mark Linkous gevraagd hebben om veel op te treden en te veel promo-interviews te doen, dat kan allemaal wat onwennig en onwezenlijk hebben aangevoeld, maar waarschijnlijk heeft niemand ‘em gezegd dat hij valium met antidepressiva en alcohol moest mixen. Ongeluk en ongeval zijn géén accurate omschrijving.

Mark Linkous schoot zichzelf in 2010 dood. Dat laatste was met 100% zekerheid zelfmoord.

Mooie plaat trouwens, dat ‘Vivadixiesubmarinetransmissionplot’. Klinkt depri én broeierig, berustend én als massa’s horzels en motten die bij het vliegenraam spartelen, tot in de vierde song een regenmaker langskomt, één die ontwaakt met spinnen op de oogleden.

Ik weet nog altijd niet wat ik van ‘Vivadixieenzovoort’ moet maken. ‘A horse / a horse / my kingdom for a horse’ in opener ‘Homecoming queen’ is natuurlijk van Shakespeare. De ‘La la la la laaa’ in het meteen volgende ‘Weird sisters’ is dan weer van Nonkel Van Grauwel. Het in de verte opdoemende decaporgel, de boodschappen op antwoordapparaten, de achteruitgespeelde banden, de treinen, de klokken, de oneindige magnetische velden, de ‘van de trap rollende miljonairs’, ‘het paardengelach dat piano’s in de oceaan sleurt’, ‘de keyboards van paardentanden’, de verteller die zichzelf slapend terugvindt in een uitgebrande kelder met metalen handen, dat krijg je zelfs aan een Andalusische hond niet uitgelegd.
 

 
Er wordt een keer naast ‘Pale blue eyes’ van The Velvet Underground gelopen, Dinosaur Jr. is soms niet ver af, Grandaddy baatte later een gelijkaardige winkel uit, en ik hoor Tom Waits en Polly Harvey al meespelen zoals later in de Sparklehorse-carrière. ‘Cow’ begint als ‘Heart of gold’ van Neil Young. Iemand schreef over ‘Vivadixie’: ‘Neil Young door een filter van David Lynch’. Ik weet niet meer waar ik het heb gelezen. Ik denk in The Guardian. Of bij iemand die het uit The Guardian heeft gestolen. Zo gaat dat.

Ik luister voor een zoveelste keer naar deze droomplaat en zou u best willen vertellen wat er allemaal aan bizarre beelden langskomt in the windmills of my mind, maar ik ben in de war door een bizarre samenloop van haast Celestijnse toevalligheden. Mijn vrouw meldt eerst dat ik beloofd had de meterstanden door te sturen. Bijna terzelfder tijd tikt een mailbericht tegen het raam: ‘Voetjesopdegrond just started following you. They will receive an email every time you publish a post. Congratulations.’