Kurt en de Peggies

Posted by

0

 

image 
dEUS
‘Worst case scenario’
1994
 
 

Neil Young werkt in april van het jaar 1994 met Crazy Horse aan zijn (spreekwoordelijke) 134ste plaat als Kurt Cobain de zin ‘It’s better to burn out than to fade away’ uit de context van Youngs ‘Hey hey my my’ knipt en in zijn afscheidsbrief plakt. Bang! Dood.

Ik herinner me de reactie van een vriend die voor een niet-gouvernementele organisatie werkte in de Bosnische stad Mostar – bekend van de kapotgeschoten brug. De Kroatisch-Bosniakse oorlog, een conflict binnen een groter conflict, was net voorbij – een minivredesakkoord was zelfs getekend – toen hulpverleners geconfronteerd werden met een vreemd fenomeen: in plaats van blij te zijn droegen jongeren overal in de stad plots rouwbanden, en zaten ze met gitaren en kaarsen op straat.

 
image
 
image
 

Ik herinner me ook de even geldige reactie van de toen net van het succes proevende Tom Barman, in het jaaroverzicht van ’94: ‘Als hij het hele gedoe beu was, waarom is hij dan niet op z’n ranch gaan wonen tot de storm overwaaide? Om over drie jaar terug te komen als Kurt en de Peggies.’

Neil Young heeft zijn Peggies voor het kiezen; hij gaat in ’94 opnieuw even voor Crazy Horse. De titelsong van ‘Sleeps with angels’ gaat over Kurt Cobain en Courtney Love: ‘She was a teen queen / She saw the dark side of life / She made things happen / But when he did it that night / She ran up phone bills / She moved around / from town to town.’

We rouwden in 1994 om een zoveelste woordvoerder met een balalaika, een Messias met een trieste oogopslag, en het draaide veel te veel om Jezus, die altijd opnieuw de hoofdrol krijgt.

Er was meer aan de hand: Ice Cube en Ice-T scheerden hogere toppen in de Amerikaanse hitparade dan Public Enemy, de dansende Kelten trokken op studiereis naar Detroit en begonnen serieus te bonken, gitaarundergroundgeluid borrelde naar boven via Rage Against The Machine (het revolutionaire antwoord op een duidelijk de pedalen verliezende consumptiecultuur), Nine Inch Nails (een nihilistischer kijk op die wereld) en Helmet (de iets-te-slimme-mensen-respons). ‘Live through this’ van Hole was het licht opportunistische, verrassend goeie antwoord van de weduwe, die de plaat uitbracht met het rouwgaas nog voor de ogen. Ik denk dat ze in hotelkamers gewoon haar oren gebruikte als haar man zat te prutsen op de gitaar, en daar is tenslotte weinig mis mee. En ja, ze keek een beetje scheel, so?

1994 was zoals elk jaar gedaan op 31 december en bij de middernachtchampagne knalde bij veel mensen ‘It’s suds and soda / a brain decoder / and can I wait for my devoter’ (of was het decoder?) uit de boxen. Het was van Front 242 geleden dat we een groepje hadden gehad dat overal in de Angelsaksische muziekbladen stond en op MTV kwam. Beavis & Butthead verwarden Stef Kamil Carlens’ ‘Friday’ met ‘Fried eggs’: de enige grap van die cartoonfiguurtjes die ik me herinner. An albino, A mosquito en My libido uit ‘Smells like teen spirit’ rijmden ook zonder hun Uh-huh-huhs op A denial. Cobains reis door het rijk van 1001 Pukkelpopstormen zat erop. Of hij zou nooit meer maagpijn hebben, dat kan ook.

Over het debuut van dEUS weet u wellicht veel, zoniet alles. Mijn lofzang is kort. Toen onderstaande playlist met platen uit 1994 af was en ik ‘em nog eens van A tot Z beluisterde, kwam ik tot volgende vaststelling: het muzikale hoogtepunt van dat fenomenale muziekjaar zit – als betrof het de datum in een poesie-album – 4 minuten 20 sekonden ver verstopt in de finale van ‘Suds and soda’, een song die hooguit zéér rakelings over Cobain, de oorlog in Joegoslavië en een de pedalen verliezende consumptiecultuur gaat. ‘Suds and soda’ is gewoon vrij voor interpretatie.

Nog één klein ding. Vanaf ‘Suds and soda’ wurmen we ons in de playlist los uit de vandaag soms wat log aandoende gitaarmuziek van die tijd. Daar zijn plots Beck en Girls Against Boys. Gaandeweg werd ook duidelijk dat hiphop en de nieuwe dansmuziek geen tijdelijke fenomenen waren. dEUS had een zeer bijzonder anything goes over zich. Ze hadden grote oren die richting jazz stonden, en richting wat nog allemaal. Ze keken over de muur, zoals geen enkele groep op die schaal in onze contreien had gedaan. Oké, Urban Dance Squad misschien: die hadden de boel 5 jaar daarvóór al doen ontploffen.

Eén heel gewoon voorbeeld: als mijn tienerdochter vandaag zot is van Balthazar, is dat dankzij dEUS. Ik bedoel daar ook mee: ik moet haar geen tickets voor Calvin Harris cadeau doen. Waarvoor dank!

 
https://open.spotify.com/embed/user/gert_vn/playlist/0azwKlpYEVIA9UXTNdsJA2

Een rattenplaag

Posted by

1

 
image
 
Krysztof Penderecki
Van alles wat

 

Tijd voor een overzicht van… de mij bekende Poolse componisten wier naam op -recki eindigt: Henryk Górecki (waarover binnenkort meer) en Krysztof Penderecki.

De -recki’s (spreek uit: [retzskis]) zijn alle twee diepgelovige mensen die al eens een paus eren via een muziekstuk; geen grap. Dat leverde toen de communisten aan de macht waren trouwens geen bonuspunten op. Ook als u in verband met Krzysztof Penderecki denkt: ‘Huh?’, wees gerust: u kent zijn muziek. Wees nog geruster: niet via de paus.

Zijn ‘Polymorphia’ zit in ‘The exorcist’ en ‘The shining’, de ‘Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima’ (‘Threnody for the Victims of Hiroshima for 52 stringed instruments’) in datzelfde ‘The shining’ en in ‘Children of men’, en de meer recente Passacaglia uit ’s mans 3e symfonie is door Robbie Robertson van The Band geselecteerd voor de soundtrack van ‘Shutter Island’. Allemaal goeie, voor de grote zalen bestemde Hollywoodfilms die de schaduwkant van de mens belichten. De muziek, die is kei-, snoei- en bikkelhard tegelijk.
 

 
Kei-, snoei- en bikkelhard is een beetje overdreven, want naar Penderecki’s normen is het Passacaglia eigenlijk een vrij kabbelende zee. Wie werkelijk een rattenplaag wil horen, of een abattoir vol bloed, of op z’n minst een supergeschikte concertintro van een blackmetalband, die moet ‘Polymorphia’ eens ondergaan: muziek die ook in ‘The shining’ en ‘The exorcist’ wordt gebruikt.
 

 
Penderecki introduceert ook een nieuw notatiesysteem. In ‘Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima’ worden de 24 violen bijvoorbeeld genoteerd in clusters variërend van 4 tot 12.

Er zijn pictogrammen voor hoogst mogelijke noot, voor fingerpickin’ en voor tussen kam en staartstuk op het hout strijken. De golven van het vibrato zijn breder en minder hoog dan die van het molto vibrato.

De youtubetranscriptie is van Gerubach (die overigens ook ‘Clapping song’ van Steve Reich bewerkte). Good job!
 

 
Penderecki’s muziek van rond 1960 lijkt soms een epiloog bij de 2e wereldoorlog die het land teisterde, en is overal van de hand van een kunstenaar met een zesde zintuig voor het oorlogsleed van anderen.

Niet onlogisch. Auschwitz heet in Polen Oświęcim. Wie alle uithoeken van het kampterrein van Auschwitz-Birkenau wil verkennen – heb ik zelf ooit vastgesteld – moet een parcours ter grootte van een ring rond een Vlaamse centrumstad afstappen.

Ach, Polen. Ooit kreeg het van iemand de prijs voor lelijkste land ter wereld. Ik herinner me dat België verdienstelijk tweede werd.

In ‘De geverfde vogel’ van Jerzy Kosinski wordt geen fraai beeld opgehangen van de Poolse antisemitische plattelandsbevolking. In de graphic novel ‘Maus’ zijn Polen zelfs varkens tussen katten en muizen.

In 1939 zit het land als vanouds gekneld tussen Pruisen en Rusland, dat nu Hitler- en Stalinland heet. Als die twee mogendheden risk spelen en een pakt breken, leven de Polen in een Shot by both sides-achtige situatie.

In het midden van het land weten de mensen niet wie hen gaat komen ‘bevrijden’, en ook niet van wat. Er bestaat een verschrikkelijke, alleszeggende foto van een armtierige welkomsboog met tussen twee swastika’s een hamer en een sikkel. Dié tragedie hoor ik.
 
image
 
Penderecki schreef ook de soundtrack van de film ‘Katyn’. 22.000 Poolse officieren en intellectuelen werden in 1940 vermoord door Stalin, die de schuld in de schoenen van de klotenazi’s schoof.

Katyn-epiloog.

In april 2010 vliegt de Poolse president Lech Kaczyński met een groot gevolg naar Smolensk om vandaaruit naar een herdenkingsplechtigheid in Katyn te reizen. Het vliegtuig stort neer en alle inzittenden komen om.

In november 2010 keurt de Russische Doema eindelijk een verklaring goed waarin wordt erkend dat Stalin persoonlijk het bloedbad bevolen heeft. De klotecommunisten stemmen natuurlijk tegen.

Muziekepiloog.

Radioheadgitarist Jonny Greenwood is Pendereckifan. Greenwood heeft ondermeer de goeie soundtrack bij de goeie film ‘There will be blood’ geschreven.
 

 

Haile Selassie

Posted by

0

 
image
 
King Tubby Meets Rockers Uptown
Augustus Pablo
1976
 

Hotter than July hoefde het die zomerdag niet te worden. Iedereen was het huis uit, elders de zon gaan opzoeken. Ik schepte het zwembadje leeg en gaf het water aan de planten, veegde de kinderspeeltjes aan de kant, en nestelde me op het schaduwterras.

Het was tijd voor een heerlijk skankende, soms zelfs rust, vrede en nietsdoen belovende everything’s gonna be alright-plaat, made in Jamaïca, tot nader order niet handelsmissieland nummer 1.

Hoewel! In de planet of sound zijn reggae in het algemeen en dubreggae in het bijzonder sinds de mannen van Island Records in de jaren 70 de riddims van Bob, Sly, Robbie en Lee Scratch aan de wereld begonnen te verhandelen… een ware epidemie: The Police, The Clash, Grace Jones, Doe Maar, Magnetic Man (dat voor mijn dochter de introductie was), Major Lazer (dat met de openings-a-a-a-a-ahhhhhhh van ‘Get free’ van mijn peuterzoon een hondje van Pavlov maakte), Skrillex & Damien Marley, Flip Kowlier met Gainsbourgvibes in ‘Mo ban nin’, dat houdt gewoon nooit meer op. Vooral tussen Doe Maar en Magnetic Man zit trouwens een gat ter grootte van de ultraworld van The Orb. Ik ben vergeten te zeggen dat zowat elke remix een afgeleid dubexportproduct uit Kingston is.

Begin, als u het geluk hebt aan dit genre nog te mogen beginnen, niet bij Lee Scratch Perry, The Congos of Yabby You. Begin bij hedendaagser geluiden van Roots Manuva, Rhythm & Sound en Burial, of bij het tegenovergestelde: bij Bob Marley’s ‘Babylon by bus’.
 

 

Hou wel lang genoeg halt bij ‘King Tubby meets rockers uptown’ van Augustus Pablo: denk melancholie op melodica en toch hittegolf, en vergeet ook de echo ervan niet op ‘Last of the English roses’ van Pete Doherty, een man die doorgaans als een albino uit de zon blijft. Ook Gorillaz reizen soms af naar Pabloland.
 

 

‘Haile Selassie’, heet dit bericht. Naar een muziekgenre dat het constant heeft over de Messias genaamd Haile Selassie luister ik zoals Etienne Vermeersch naar het lijden en het wederopstaan van Christus in de Matthäus passion van Bach: niet elke dag, en met een hart dat de betrachting voelt om van pijn naar verlossing te gaan, maar met een verstand dat geen moment gelooft in de ware godgezonden heiland.

In rastaland is Marcus Garvey de Messiasvoorspeller. Hij vertelt het zwarte Jamaïcaanse proletariaat dat ze terug naar Afrika moeten; een koning zal hen komen halen. Als x jaar later Haile Selassie de zwarte keizer van Ethiopië wordt, circuleren foto’s van blanken die bij de kroningsplechtigheid voor de keizer knielen. Zoiets hebben ze nog nooit gezien! Keizer Haile wordt ook Rasta Fari Makonnen genoemd; dáárom al dat ge-Rastafari. Reggaeteksten = oud testament + een Messias die niet aan het kruis stierf. Toen Selassie in 1975 stierf – nota bene als aanhanger van de Ethiopisch-orthodoxe kerk – is hij volgens veel rastagelovigen uiteraard niet écht doodgegaan.

Hoe zei Serge Gainsbourg het ook weer? ‘L’homme a créé des Dieux, l’inverse tu rigoles? / Croire, c’est aussi fumeux que la ganja / Tire sur ton joint pauvre rasta et inhale tes paraboles’.

The Orb deden het met comedy: in ‘Towers of dub’ belt Marcus Garvey naar de receptie van de BBC, om te vragen of Haile Selassie in de lobby zit. ‘Would you tell him that Marcus Garvey phoned?… and that I will meet him in Babylon and Ting?’ Ik had eerst ‘in Babylon for tea’ verstaan. Wat is ‘Ting’ eigenlijk?